Welkom

Welkom op politicologie.nl, het kloppend hart van de Nederlandse politicologie. Deze site wordt onderhouden door de Nederlandse Kring voor de Wetenschap der Politiek. De Kring organiseert een keur aan activiteiten voor politicologen en functioneert als het voornaamste contactplatform voor academische en praktijk-politicologen.

Keynote at Politicologenetmaal 2016: Does feminism need Political Science?

We are honoured to announce that Professor Joni Lovenduski has accepted to give the plenary lecture at the annual Politicologenetmaal entitled ‘Does feminism need Political Science?’ (Thursday 2 June 2016).

Joni Lovenduski is Anniversary Professor of Politics at Birkbeck College, University of London where she has worked since 2000. She has been a Fellow of the British Academy since 2007 and was elected an Academician of the Academy of Social Sciences in 2009. She is Chair of the Editorial Board of Political Quarterly and a member of the editorial boards of British Politics, The British Journal of Political Science and French Politics. She was Professor of Politics and head of Department at Southampton University from 1995 to 2000. She was Vice – Chair of the European Consortium for Political Research from 2000-2003 and a member of the Research Council of the European University Institute from 2003- 2008. She has acted as consultant on Gender and Politics for UNECE, the European Commission and the Council of Europe. She directed the European Commission funded investigation of the state of the art of research on Gender and Politics in Europe in 1996 and 1997. Until the programme was completed in 2010 she was a European convener of the European Science Foundation funded Research Network on Gender and the State. Currently she is one of the three convers of the international Gender Equality in Practice Project.  In 2007 she won the Political Studies Association Special Recognition Award for her contribution to political studies.  In 2009 she won the Gender and Politics Award of the ECPR Standing Group on Gender and Politics. In 2013 she received the UK Political Studies
Association’s Sir Isaiah Berlin prize for lifetime achievement in political studies.

Her published work on gender and politics includes Gendering Politics, Feminizing Political Science (2015)  Feminizing Politics (2005), State Feminism and Political Representation (2005), The Hansard Report on Women at the Top 2005 (with Sarah Childs and Rosie Campbell. Gender and Political Participation (2004) with Pippa Norris and Rosie Campbell; Women and European Politics (1986)Contemporary Feminist Politics (1993)(with Vicky Randall), Political Recruitment: Gender, Race and Class in the British Parliament (1995) (with Pippa Norris), and High Tide or High Time for Labour Women (1998) (with Maria Eagle MP). She was co- editor of The Politics of the Second Electorate (1981) The New Politics of Abortion(1986)Gender and Party Politics (1993) and editor Feminism and Politics (2000) as well as many articles and essays in edited collection. Her current research is on political representation, parliament and gender  equality policy.

Read more on the Etmaal in the 2016 brochure: Brochure Etmaal 2016

 

RES PUBLICA Symposium: De Publieke Rol van Politicologen

Ter gelegenheid van 65 jaar NKWP en 50 jaar Acta Politica werd op het Politicologenetmaal in Maastricht een symposium georganiseerd over ‘Sterktes en Zwaktes van de Nederlandse Politicologie’. In zijn bijdrage aan het debat brak de Utrechtse bestuurskundige Mark Bovens een lans voor ‘publieke politicologie’. De discussie over de rol van de politicoloog buiten de academische wereld is uiteraard niet nieuw en zal, zolang wellicht de discipline en haar discipelen blijven bestaan, verdergezet worden. Maar de stelling van Mark Bovens was prikkelend genoeg om er een geschreven opiniërend essay van te maken en het als aanzet te laten dienen voor een dialoog onder vakgenoten, hier in dit Symposium.

Het essay, dat Mark Bovens op 11 juni 2015 in Maastricht mondeling presenteerde, leest u hieronder in een herwerkte versie. Zijn kritiek op de zogenaamde scholastisering – “politicologie door vakgenoten, voor vakgenoten en over vakgenoten” – is evenwel intact gebleven. De remedie voor deze kwaal is volgens Bovens meer publieke politicologie, inclusief een opdracht voor de Kring. Het succes van ‘Stuk Rood Vlees’ (www.stukroodvlees.nl) kan als inspirerend voorbeeld werken. Dat brengt deze rubriek naadloos bij de medeoprichter van deze blog, Tom van der Meer. Deze Amsterdams politicoloog ontwaart “een valse tegenstelling om de theoretische en methodologische professionalisering van het vakgebied te plaatsen tegenover de vermeende neergang van de publieke politicologie.” Het ene is namelijk onlosmakelijk verbonden met het andere. Ook hij heeft een opdracht in petto voor de Kring: de band met de praktijkpoliticologen opnieuw sterker aanhalen. En de academische politicologen raadt hij wat “minder bescheidenheid” aan. Ze moeten ook durven “het grote verhaal” te vertellen. In het bijzonder de senior onderzoekers zouden daartoe in staat moeten zijn. De Leuvense politicoloog Marc Hooghe, evenals de andere gastauteurs bekend met de publieke en de academische sferen, is het ten dele eens met Mark Bovens. Sterker, hij stelt de diagnose scherper door de wijzen op het feit dat niet alleen de politicologie maar alle aanverwante wetenschapsdisciplines van de maatschappelijke radar zijn verdwenen. Daarnaast is hij het oneens met Mark Bovens over de vraag wat de politicoloog vandaag te zoeken heeft in het maatschappelijke debat. Volgens Hooghe baat het niet veel te investeren (en te diversifiëren) in een rijk aanbod (met een populaire rol voor de sociale media). Er is immers geen vraag. En zolang er geen vraag is, houdt het weinig steek zichzelf in de markt te zetten.

Steven Van Hecke (KU Leuven)

Lees de bijdragen hier: Symposium Res Publica 2016_1 – De publieke rol van politicologen_finale versie 18.01.2016

prof.dr. Hans Daalder in het NKWP jubileumboek 2015

Voor het vorig jaar verschenen boek ter gelegenheid van het 65 jaar bestaan van de NKWP interviewde prof.dr. Barbara Vis maart 2015 ons erelid prof.dr. Hans  Daalder. In verband met zijn overlijden eerder deze week (zie het In Memoriam) publiceren we het interview ook hier:

Over de invloed van het totalitarisme, inspiratie in en uit het buitenland, en biografieën

Als er iemand de Nederlandse Vergelijkende Politicologie op de kaart heeft gezet, ook door zijn internationale activiteiten, dan is het Hans Daalder (1928). Daalder was één van eerste afgestudeerden aan de nieuwe “Zevende Faculteit” (de Politiek-Sociale Faculteit, PSF) van de Gemeente Universiteit (later UvA) in Amsterdam (1955 doctoraal; 1960 promotie). Na (hoofd)medewerker te zijn geweest aan het Institute of Social Studies in Den Haag (1958-1963) werd Daalder benoemd tot hoogleraar Wetenschap der Politiek aan de Universiteit Leiden (1963-1993). Een deel van die periode verbleef Daalder aan buitenlandse instituten, zoals Harvard University en de University of California in Berkeley (1960-61), het Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences in Palo Alto (1966-196), het European University Institute (EUI) (1976-79); en Harvard University (1989-1990). Daalder heeft een lange publicatielijst met boeken, boekhoofdstukken en artikelen, waarvan – al sinds het begin van zijn loopbaan – een groot deel in het Engels. De periode na Daalder’s emeritaat stond in het teken van het schrijven van een vijfdelige biografie van Willem Drees (samen met Jelle Gaemers). Daalder is onder meer lid van de KNAW (1990–), Honorary Foreign Fellow of the American Academy of Arts and Sciences, en Erelid van de Nederlandse Kring voor Wetenschap der Politiek (2011–). Het was buitengewoon plezierig met hem te spreken over zijn drijfveren, de ontwikkeling van de Politicologie in de voorbije decennia en zijn kijk op de huidige Politicologie.

 

Lees verder:  Interview_Daalder_Barbara Vis_def

In Memoriam: prof.dr. Hans Daalder

Op 4 april overleed Hans Daalder, erelid van de Nederlandse Kring voor Wetenschap der Politiek, op 87-jarige leeftijd. Voor het grote publiek zal Daalder vooral bekendheid genieten als de auteur (samen met Jelle Gaemers) van de vijfdelige biografie van Willem Drees. Toch was die biografie vooral een project waaraan Daalder de periode na zijn emeritaat als Leids hoogleraar Politicologie in 1993 wijdde.

Maar de belangstelling voor (politieke) geschiedenis waarvan de Drees-biografie een uiting is, loopt als een rode draad door heel zijn werk en publicaties. Het was die belangstelling die hem na de Tweede Wereldoorlog dreef naar de nieuwe opleiding aan de ‘Zevende Faculteit’ van de UvA (toen nog de Gemeente Universiteit) waar hij de studie van geschiedenis kon combineren met het nieuwe ‘wetenschap der politiek’. In veel van zijn publicaties over bijvoorbeeld de Nederlandse politiek, zorgde zijn historische inslag voor de nuance, de aandacht voor de uitzondering, en voor de invloed van personen.

Een tweede rode draad is het internationaal-vergelijkende perspectief. Na zijn afstuderen zette hij zijn studie voort aan de London School of Economics, en verbleef hij voor kortere of langere tijd aan Harvard, Berkeley, Palo Alto, Leuven, het Juan March Institute in Madrid, Wenen, etc. Daardoor, en door zijn deelname aan internationale onderzoeksprojecten, groeide zijn belangstelling voor politiek buiten Nederland (hij promoveerde op het Britse kabinet) en voor de vergelijkende analyse van politieke verschijnselen. Hij is daarbij sterk beïnvloed door bijvoorbeeld Robert Dahl en door Stein Rokkan, beiden ook persoonlijke vrienden. Daalders hoofdstuk ‘Opposition in a Segmented Society’ in Dahls beroemde Political Oppositions in Western Democracies (1966) behoort mede door de combinatie van historisch en vergelijkend perspectief tot de beste analyses van de toenmalige Nederlandse politiek. De twee rode draden komen ook terug in de door Joop van den Berg en Bart Tromp samengestelde bundel papers van Hans Daalder (Politiek en Historie, 1990) met een deel over de Nederlandse Politiek en Geschiedenis, en een deel over Vergelijkende Politieke Wetenschap.

Samen met Arend Lijphart is Daalder onder politicologen vooral bekend om zijn werk over democratische stabiliteit in verdeelde samenlevingen: Hoewel ‘Daalder en Lijphart’ nogal eens in één adem genoemd worden, waren er ook duidelijke verschillen in hun benadering van de consociational democracy. Daalder had, ondanks zijn belangrijke theoretische bijdrage (‘The Consociational Democracy Theme’ in World Politics 1974) , vooral oog voor het historisch detail en Lijphart, ondanks diens beroemde case study over Nederland, had meer belangstelling voor het abstracte model. Als gevolg daarvan zag Daalder de Nederlandse pacificatiedemocratie eerder als een voortzetting van een aloude elitecultuur terwijl Lijphart het ontstaan daarvan juist als een abrupte breuk (een self-denying prophecy) interpreteerde.

Ook een korte karakterisering ter gelegenheid van zijn overlijden mag niet voorbij gaan aan de grote organisatorische betekenis van Hans Daalder. Met Daalders benoeming tot hoogleraar Wetenschap der Politiek, in 1963, voegde Leiden zich betrekkelijk laat in het gezelschap universiteiten waar politicologie werd bedreven (na UvA, VU en Nijmegen), maar die achterstand werd snel goed gemaakt door Hans Daalders dadendrang. Vlot gingen opleidingen van start, aanvankelijk vooral in de Juridische Faculteit, en de staf werd in rap tempo uitgebreid, met de benoeming van bovengenoemde Arend Lijphart tot hoogleraar Internationale Betrekkingen als belangrijk wapenfeit. Met andere Nederlandse hoogleraren politicologie stond hij aan de wieg van omvangrijke dataverzamelingen zoals het Nationaal Kiezersonderzoek, en vooral het Parlementsonderzoek waarmee Nederland een op dat terrein betrekkelijk unieke longitudinale reeks heeft opgebouwd. Hij was een van de oprichters van het tijdschrift van de Kring, Acta Politica, in 1965. Jarenlang kwam de Kring voor het Etmaal bijeen in Helvoirt, waar de familie Daalder niet geheel toevallig een vakantiehuis had…. In 1970 nam hij, met zeven andere hoogleraren, het initiatief voor het European Consortium for Political Research (ECPR). Van 1976 tot 1979 was hij de tweede voorzitter van deze organisatie die nu niet meer weg te denken is uit de Europese politicologie. In die periode was hij ook de eerste voorzitter van het Department of Political Science aan het pas opgerichte Europees Universitair Instituut in Florence. Zijn bestuurlijke bemoeienis strekte zich soms ook uit tot universitair-politieke conflicten, waarvan de zaak-Daudt aan de UvA zonder twijfel de belangrijkste is geweest. Zijn memoires (Universitair Panopticum; Herinneringen van een gewoon hoogleraar) zijn dan ook de moeite van het lezen waard voor politicologen buiten Leiden. Voor Daalder zelf lag bij dat belangrijke bestuurlijke werk waarschijnlijk toch niet zijn grootste belangstelling. In het interview dat Barbara Vis met hem hield voor het jubileumboek van de Kring vroeg zij hem naar een dieptepunt in zijn loopbaan. Hij antwoordde met een karakteristieke omweg:

‘Ik heb een uitermate rijk leven gehad. Ik heb veel gepubliceerd, vaak in te korte tijd, en ook wel over belangrijke onderwerpen, en contacten opgedaan met mensen in het veld die ertoe deden. Desondanks heb ik niet het gevoel dat ik alles heb geschreven wat ik had willen schrijven. Dat kwam vooral door tijdrovende bestuurstaken en door op zich belangrijke werkzaamheden, zoals het stimuleren van onderzoek en het uitbouwen van de studierichting en het vak in den lande’

Wij zijn Hans Daalder veel dank verschuldigd voor dat vele bestuurlijke werk ten dienste van onze discipline, en voor het gelukkig toch zo omvangrijke wetenschappelijke oeuvre dat hij ons nalaat.

Rudy Andeweg

 

Vacancy: 4 PhD Candidates-lecturers in PPE

Beginning in September 2016, VU Amsterdam will offer an international bachelor programme in Philosophy, Politics and Economics (PPE). The J.S. Mill College, with its own venue on the VU Amsterdam campus, will form its social and intellectual community. The PPE programme (www.vu-ppe.nl) is a joint initiative of three faculties of VU Amsterdam: the Faculty of Humanities, the Faculty of Social Sciences, and the Faculty of Economics
and Business Administration. The PPE programme seeks candidates for four fully funded PhD positions with full employment benefits. As one of the four PhD candidates-lecturers PPE you will teach courses within the college, play an active role in the PPE-community, and conduct research that results in a PhD dissertation. The gross yearly salary starts at
€30.500,- in the first year and increases to its maximum of €38.772,- in year four of the appointment (based on 1.0 fte appointment).

TASKS

The position involves 50% teaching and 50% research time.

In the role of lecturer candidates will support senior teaching staff by leading small group seminars and assessing student essays and projects for PPE courses. Candidates will also have a role as student tutors. Successful candidates will demonstrate an ability to play an
active role in the J.S. Mill college’s social and intellectual life, as well as an aptitude for student supervision.

In the role of researcher, applicants will complete a PhD dissertation on a topic that falls within the interdisciplinary scope of PPE. Candidates select their own topic that intersects with at least two of the three PPE disciplines and subsequently work on a research project on this topic that they develop themselves. They will have a primary supervisor from one of the three PPE disciplines and will be primarily affiliated with that discipline, however they will also work closely with a secondary supervisor who is a senior researchers from at least one other PPE discipline.

For information please consult the website (www.vu-ppe.nl)

Oproep nominaties Jaarprijs Politicologie en Daniël Heinsius thesisprijs

De Nederlandse Kring voor Wetenschap der Politiek en de Vereniging voor Politieke Wetenschappen stellen jaarlijks twee prijzen beschikbaar: de Jaarprijs Politicologie voor het beste proefschrift op het vakgebied en de Daniël Heinsius thesisprijs voor de beste politicologische thesis. De prijzen bedragen respectievelijk € 1000 en € 500.

U wordt van harte opgeroepen kandidaten voor deze prijzen voor te dragen

U kunt tot 1 februari 2016 de secretaris van de Jaarprijsjury : info@politicologie.be attenderen op proefschriften die voor de prijs in aanmerking komen, voorzien van een PDF-document van het proefschrift.

Voordrachten voor de Daniel Heinsiusprijs, voorzien van een PDF van de thesis-exemplaren, kunt u tot  1 februari 2016 richten aan de secretaris van de jury, mw Lotte Melenhorst, (l.d.melenhorst@fsw.leidenuniv.nl)

Nieuwe studie: Nederland over Europa 1945-2015

Was Nederland kampioen Europese integratie tot het referendum over de Europese Grondwet in 2005? En is sindsdien alles en iedereen eurosceptisch geworden? Tien jaar na het referendum laat het boek Van Aanvallen! naar verdedigen? De opstelling van Nederland ten aanzien van Europese integratie, 1945-2015 zien dat er voor én na 2005 verschillend tegen Europese integratie werd aangekeken. Daarmee is dit het eerste boek dat een uitgebreid overzicht biedt van de Europese opstelling van de belangrijke politieke spelers in Nederland: van partijen, belangengroepen, regeringen en kiezers tot rechters, media, parlement en Nederlanders in Europese dienst. Juist nu door de schuldencrises het aanzien van Europa is aangetast en de Europese integratie ter discussie is komen te staan, is helder inzicht gewenst in de ontwikkeling van de Nederlandse opstelling ten aanzien van Europese integratie. Dit boek beoogt een dergelijk inzicht te bieden en is geschreven voor journalisten, politici, ambtenaren, studenten, denktanks, onderzoekers, docenten, consultants en kiezers.

Hans Vollaard (Instituut Politieke Wetenschap, Universiteit Leiden), Jan van der Harst (Universiteit Groningen) en Gerrit Voerman (Universiteit Groningen) zijn de redacteuren van het boek. Het is uitgegeven door Boom Bestuurskunde.

zie: http://www.boombestuurskunde.nl/bestuurskunde/catalogus/van-aanvallen-naar-verdedigen-1#

In memoriam prof.dr. G. Kuypers (1921-2015)

Gijsbert Kuypers was van 1960 tot 1983 hoogleraar Politicologie aan de Faculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen (nu: FSW). Van oorsprong opgeleid als jurist en na de Tweede Wereldoorlog korte tijd werkzaam als journalist bij het dagblad Trouw. Bij de oprichting van de faculteit in 1956 werd hij aangesteld als medewerker van de eerste hoogleraar Jelle de Jong. In die tijd promoveerde hij bij de Jong. De titel van zijn proefschrift was typerend voor de Koude Oorlog: De Russische Problematiek in het Sovjet Staatsbeeld. In 1960 werd hij benoemd tot gewoon hoogleraar Politicologie aan de VU.

Gedurende zijn lange loopbaan als hoogleraar heeft hij zich vooral beziggehouden met de ontwikkeling van een eigen visie op de politicologie als wetenschap en de uitwerking van een specifieke benadering om de relatie politiek en beleid te bestuderen, nl. de finalistische benadering. Hierbij is het doel-middel denken essentieel, waarbij uitgegaan wordt dat de doelen van overheidsbeleid allereerst door de politiek zelf bepaald worden. Vanuit deze invalshoek dient het instrumentarium voor de uitvoering ervan vorm te krijgen. Centraal staat hierbij het beleid dat ten doel heeft de ‘toekomstige vorming van de samenleving’. Het meest duidelijk kan dit teruggelezen worden in zijn Grondbegrippen van de Politiek (1973), wat nog steeds verkrijgbaar is en dat het hoofdbestanddeel vormde voor zijn colleges Politicologie.

Kuypers gaf op vernieuwende wijze college. Om de interactie tussen student en docent te bevorderen (en om de student ‘bij de les te houden’) introduceerde hij het zogeheten ‘fluisteren’. Per rij in de collegezaal moesten studenten overleggen over een vraag en dan kreeg één student per rij de gelegenheid het antwoord te geven (met behulp van een handmicrofoon met het formaat van een grote zaklantaarn). In de jaren ’70 kreeg hij wel steeds meer moeite met de (kritische) studentenbeweging (overigens hij niet alleen getuige de bezettingen elders).

Alhoewel afstandelijk was Kuypers een aimabel mens, hetgeen vooral in kleine gezelschappen bleek (zo vertelde hij dan wat hem dreef en bijvoorbeeld dat hij ervan hield nieuwe woorden uit te vinden en te introduceren; zo claimde hij het woord ’straaljager’bedacht te hebben). Ook had hij humor: bij een bezetting kwam hij het gebouw binnen om de bezetters op de bon te slingeren en ze over te leveren aan het VU Tuchtcollege. Hij schreef wat namen op (onder meer de mijne met de vraag: Keman wat is je naam). Overigens deed hij hier niets mee en verscheurde het lijstje glimlachend.

Later (ruim na mijn studietijd) nam voor hem het plezier af, vooral omdat de vernieuwingen in onderwijs en onderzoek hem in toenemende mate benauwden. De relatie staf-studenten was voor hem meer verstoord dan goed was voor de opleiding. Ook de vernieuwingen, onder meer afkomstig uit Den Haag, heeft Gijs Kuypers ervaren als een negatief teken des tijds en hij voorspelde in Trouw dat hiermee de academische vrijheid ten grave gedragen werd: voor hem het einde van de universiteit als vrijplaats.

Op het terrein van onderzoek heeft Gijs Kuypers – zoals gezegd – zich langs twee wegen geconcentreerd op de Finale Methode: ten eerste door middel van een verdere onderbouwing van deze methode met betrekking tot de toepassing ervan bij beleidsstudies en, ten tweede, de uitwerking ervan ten behoeve van de empirische analyse van overheidsbeleid. Alhoewel dit tot een aantal publicaties en rapporten heeft geleid, was de uitkomst niet zodanig dat de wereld buiten de VU overtuigd kon worden. Kuypers zelf heeft zijn benadering van Politiek & Beleid uitgebreid opgeschreven in 1980 (in 2 kloeke delen). Daarnaast, en dat was uniek voor politicologisch onderzoek in Nederland, heeft hij samen met Andries Hoogerwerf het eerste electorale onderzoek in Nederland geëntameerd in 1967. Deze voorloper van het nationale kiezersonderzoek (het NKO dat vanaf 1971 inter-universitair werd georganiseerd) stuurde 500 NIPO enquêteurs het ‘veld’ in en in 1969 werden de eerste bevindingen gerapporteerd (zie: De Nederlandse Kiezers in 1967, Amsterdam: Elsevier, 1969).

In 1983 verliet Kuypers, vrij onverwacht, de VU. Ik weet dat hij, zij het op afstand, de politicologie in het algemeen bleef volgen en vooral geïnteresseerd was wat de politicologen van de VU publiceerden. Echter, jammer genoeg was hij op latere leeftijd steeds minder in staat om naar de VU toe te komen. Wij hebben in Gijs Kuypers een toegewijdde docent en een originele wetenschapper verloren, die de Politicologie aan de VU vorm heeft gegeven.

 

Hans Keman, Emeritus Hoogleraar Politicologie aan de VU

Erelidmaatschap Hans Daalder – referaat dr. Sarah de Lange

Op 5 november 2010 benoemde de Nederlandse Kring voor de Wetenschap der Politicologie prof. em. Hans Daalder tot eerste erelid. Op het symposium ter ere van deze gebeurtenis poneerde Daalder een aantal stellingen met betrekking tot de ontwikkeling van de Nederlandse politicologie sinds 1950 (zie http://politicologie.nl/?p=112 en http://politicologie.nl/?p=107 ). Dr. Sarah de Lange reageerde:

Het bestuur van de Nederlandse Kring voor Wetenschap der Politiek heeft mij gevraagd kort te reageren op de stellingen van haar eerste erelid, professor Daalder. Mijn eerste reactie is een zeer bondige, ik ben het namelijk met de eerste vier stellingen van professor Daalder eens. Aangezien deze stellingen een zeer interessant en volledig historisch overzicht van de ontwikkeling van de Nederlandse politicologie sinds 1950 geven, is het schier onmogelijk om het met ze oneens te zijn. Professor Daalder schets op zeer levendige wijze hoe de Nederlandse politicologie is ontstaan en hoe zij zich sindsdien ontwikkeld heeft. Uit het verhaal van professor Daalder wordt duidelijk dat de geschiedenis van de politicologie als discipline onlosmakelijk verbonden is met de geschiedenis van de Kring, haar beroepsvereniging, en in mindere mate ook met internationale beroepsverenigingen zoals de ECPR en de IPSA.

Een van de belangrijkste ontwikkelingen die professor Daalder schetst is de internationalisering van de Nederlandse politicologie. Deze ontwikkeling manifesteert zich op meerdere manieren. Een van de meest zichtbare tekenen van de internationalisering is de veranderende samenstelling van onze beroepsgroep in Nederland. Alhoewel ik niet over concrete cijfers beschik heb ik het sterke vermoeden dat het aantal buitenlandse onderzoekers aan Nederlandse universiteiten de laatste jaren sterk is gestegen. Daarnaast vermoed ik dat ook het aantal Nederlandse onderzoekers aan buitenlandse universiteiten sterk is gegroeid. Deze observaties baseer ik gedeeltelijk op mijn eigen ervaringen in het buitenland en in Nederland. Aan alle buitenlandse universiteiten waar ik heb gewerkt wist ik mij omringd door Nederlandse collegas, terwijl ik mij aan de UvA in het gezelschap bevind van Amerikaanse, Belgische, Britse, Bulgaarse, Duitse, Poolse en Roemeense collegas. Een teken dat ook de politicologie is niet imuun voor het proces dat zo velen van ons bestuderen, namelijk dat van de globalisering.

De internationalisering van de Nederlandse politicologie heeft een aantal belangrijke voordelen, maar ook enkele nadelen. Door de internationalisering wordt Engels langzamerhand de voertaal in de Nederlandse politicologie. Een direct gevolg hiervan is dat Nederlandstalige (populair) wetenschappelijke tijdschriften schaarser worden. Deze ontwikkeling zou onwenselijk kunnen zijn, omdat zij de communicatie tussen politicologen aan universiteiten en praktijkpoliticologen en de deelname van politicologen aan het publieke debat zou kunnen bemoeilijken. Tegelijkertijd heb ik de indruk dat de opkomst van nieuwe media dit probleem gedeeltelijk ondervangen. Veel grote onderzoeksprojecten die door het

NWO worden gefinancieerd hebben tegenwoordig een uitgebreide website en de jongere generaties politicologen, met name aio’s, zijn zeer actief in de blogosfeer of op twitter. Op deze wijze weten zijn hun onderzoek te verkopen, op de actualiteit in te spelen en kunnen zij hun eigen verhaal houden zonder naar de pijpen van journalisten te hoeven dansen en in soundbites te praten.

Bovendien moet het belang van het bestaan van een lingua franca in de wetenschap niet onderschat worden. Tijdens mijn verblijf aan verschillende buitenlandse universiteiten is het mij duidelijk geworden dat het essentieel is om met onderzoekers uit andere landen van gedachten te wisselen. Niet alleen om kennis te verwerven over de politieke processen die zich in andere landen afspelen, maar ook om met enige afstand en een frisse blik naar de Nederlandse casus te kunnen kijken. Professor Daalder formuleerde zojuist in zijn rede enige punten van zorg aangaande politicologen die in de media hun persoonlijke mening over allerlei politieke ontwikkelingen geven. Ik deel deze punten van zorg niet. Als ik naar de huidige generatie politicologen kijk die zich mengen in het publieke debat, dan valt mij op dat zij in de meeste gevallen praten met enige distantie en vanuit hun expertise. Zij laten zich zelden verleiden om commentaar te geven op kwesties waar zij zelf weinig wetenschappelijk onderzoek naar hebben gedaan en aarzelen vaak om positie in te nemen in het politieke debat. Ik vind dit een positief gegeven, omdat het aangeeft dat de scherpe politisering uit het begin de jaren 70 die professor Daalder ook noemde definitief voorbij is. Daarbij geloof ik dat deze ontwikkeling gedeeltelijk het gevolg is van de afstand tot de dagdagelijkse politiek die een (kort) verblijf in het buitenland creeert.

De internationalisering van de Nederlandse politicologie heeft ook zijn weerslag op de Kring gehad, iets dat eenvoudig te illustreren is aan de hand van de ontwikkelingen die het tijdschrift van de Kring, de Acta Politica, of het jaarlijkse Politicologenetmaal de afgelopen zes decennia hebben doorgemaakt. De Acta Politica, voor het eerst verschenen in 1965 met enkel Nederlandstalige bijdrages, onder andere van professor Daalder over kleine partijen, is in 1997 een Engelstalig peer-reviewed en ISI ranked journal geworden en wordt tegenwoordig uitgegeven door de internationale publisher Palgrave. Een belangrijk deel van de artikelen die in het tijdschrift worden gepubliceerd zijn geschreven door buitenlandse politicologen werkzaam aan buitenlandse universiteiten. Het Politicologenetmaal, oorspronkelijk een congres vanen voor Nederlandse politicologen, wordt sinds 2002 in samenwerking met de Vlaamse politologen georganiseerd. Het etmaal vindt afwisselend in Nederland in Vlaanderen plaats, vorig jaar in Leuven dit jaar in Amsterdam, en in een groot aantal van de georganiseerde panels is de voertaal Engels.

Op het eerste gezicht lijkt het er dus op dat de Kring meegaat in de vaart der volkeren en goed inspeelt op het internationaliseringsproces. Mijns inziens staat de Kring, vandaag op haar 60ste verjaardag echter ook voor een aantal uitdagingen. In de eerste plaats is het een uitdaging om de vele buitenlandse onderzoekers werkzaam aan Nederlandse universiteiten te betrekken bij de Kring. Dit zal niet eenvoudig zijn, aangezien veel van deze onderzoekers zelfs niet op de hoogte zijn van het bestaan van de Kring. Bovendien zal het een aantal praktische aanpassingen vergen. Het programma voor vandaag is bijvoorbeeld volledig in het Nederlands, met als gevolg dat ook het publiek grotendeels bestaat uit Nederlandse politicologen. In de tweede plaats is het een uitdaging voor de Kring om in contact te blijven met de vele Nederlandse onderzoekers die in het buitenland werkzaam zijn. Uitbreiding van de communicatie via het internet zou een belangrijk middel kunnen zijn dit contact te behouden.

Ik heb de indruk dat de Kring goed uitgerust is om deze uitdagingen aan te gaan, met een aantal relatief jonge leden in haar bestuur en een goede band met haar achterban, jong en oud, praktijkpoliticoloog en wetenschapper. Ik twijfel er dan ook niet aan dat wij over zestigste jaar weer samenkomen om de 120 verjaardag van de Kring te vieren.

Ik dank u voor uw aandacht.